| 
|
"GEOGRAFSKI POLOŽAJ"
U podnožju Kucajskih planina, u srcu Pomoravlja,
nalazi se jedan od najstarijih gradova u Srbiji-Cuprija.
Grad, koji je kroz vekove rušen i svaki
put iznova podizan, grad sa dugom tradicijom
mostova i još dužom istorijom, postoji
još od davnina.
Cuprija, grad u dolini Velike Morave, udaljena
je od Beograda 147km i do nje se stiže
glavnom železnickom i putnom magistralom
Beograd-Niš. Središte je opštine
od 287km² i 16 naselja, na nadmorskoj visini
od 119m.
Podignuta je uz desnu obalu Velike Morave, kod
ušca njene desne pritoke Ravanice. Ona
je ujedno i najizrazitiji ''moravski grad'',
jer jedina medju moravskim gradovima leži
neposredno uz veliku reku.
Sa razlogom se kaže da je Cuprija grad
mostova. Nekada jedan, koji je nesumnjivo i
odredio simbol ovog grada, a danas devet koji
su tu tradiciju i nastavili.
Ovaj ravnicarski, nizijski i srednjosrbijanski grad, takodje je i središnje naselje u jedinstvenom trogradju, Jagodine na severu i Paracina na jugu.
Njen geografski položaj, svakako je jedan od najznacajnijih prednosti opštine, a posebno je od znacaja, vec pomenuta blizina dva susedna grada, kao i povezanost sa svim gradskim centrima u zemlji.
|
"ISTORIJA GRADA"
Zahvaljujuci povoljnom geografskom položaju,
ovo podrucje bilo je nastanjeno još u kameno doba.
O tome najbolje govore mnogobrojna oruda, oružja
i predmeti od keramike pronadeni kod pecine u blizini
manastira Ravanice, kao i u samoj Cupriji i njenoj najbližoj
okolini. U gvozdeno doba, ovu oblast, nastanjivali su Tracani,
veliki i ratoboran narod, pleme Mezi i pleme Tribali.
|
|
U IV veku pre nove ere, u ove krajeve došli su Kelti iz Panonske nizije. Njihova vladavina, nije dugo trajala, jer su se na zapadu Balkana, pojavili Rimljani. Rimska osvajanja, bila su velika i trajala su nekoliko vekova. Oblast izmedu Morave i Timoka, Rimljani su zauzeli tek nešto pre nove ere. Za grad na Moravi, nastupilo je sasvim novo doba, period potpunog procvata. Tada je na ušcu reke Ravanice u Veliku Moravu podignut rimski grad Horeum Margi, glavna stanica na vojnom putu Kostolac-Niš.
Ubrzo nakon toga, Rimljani su sagradili kameni most, a sa njim i utvrdenje koje ga štitilo. Grrad na Moravi, bio je u to vreme glavni i najveci grad Gornje Mezije (oblast severne Srbije i severne Bugarske), punih šest vekova, njen najvažniji privredni, trgovacki, saobracajni, administrativni, strategijski i
|
kulturni centar, koji je imao velike magacine žita ,radionice oružja, arsenale za celu ovu oblast, hramove, kupatila i kanalizaciju, parkove i ulice.
(Ostaci ovog grada iskopani su u samom centru Cuprije).
Nakon Rimljana, Balkansko poluostrvo zauzeli su Huni
koji su polovinom V veka opljackali i spalili Horeum
Margi. Tako je nestao šest vekova star, lep i bogat
grad na Velikoj Moravi. Ostalo je samo secanje i ruševine
starog kamenog mosta, kao spomen na proteklo vreme. U srednjem veku, na tom mestu, pominje se srpsko ime
mesta Ravno, u kojem je 1189.godine, Stefan Nemanja,
veliki župan Srbije docekao krstaše Fridriha
Barbarose na III krstaškom pohodu.
 |
Kasnije turci obnavljaju
naselje Ravno, davši mu ime Morava-Hisar
(Morava varoš), a na temeljima starog rimskog
mosta Mehmed paša Cuprilic (1660.godine)
podiže drveni most-cupriju, po kome je grad
i dobio sadašnji naziv. Zahvaljujuci svom
položaju pored mosta i glavnog carigradskog
druma, Cuprija polako pocinje da se razvija sve
do 1890.godine, kada postaje i centar moravskog
okruga.
Pocetkom dvadesetog veka, Cuprija postaje i važan železnicki centar, jer je tada proradila ložionica za opravku lokomotiva i vagona.
Prvu osnovnu školu Cuprija je dobila 1815, a Gimnaziju 1909.godine.
1868.godine, podignuta je i prva bolnica, dok je okružna sagradena 1906.godine.
Današnja Cuprija, poznata je po školstvu, zdravstvu, atletici i muzici.
|
"KULTURNO ISTORIJSKO NASLEDjE"
U turistickom delu, Cuprija nudi prebogatu
duhovnu bastinu srednjovekovne Srbije kroz manastir
Ravanicu, a u neposrednom okruzenju manastira Manasije
I Sisojevac, prelepe obronke Homoljskih planina I Kucaj
planine za lovni turizam I obliznjom atraktivnom Resavskom
pecinom, virove I brzake Velike Morave I dva vestacka
jezera za riboliv, I znacajno istorijsko mesto Ivankovac
gde je srpska vojska 1805 godine odnela prvu veliku
pobedu nad Turcima u I srpskom ustanku.
MANASTIR RAVANICA
Na samo 10 kilometara od Cuprije, u podnozju
Kucajskih planina, nalazi se manastir Ravanica. Sagradio
ga je Knez Lazar Hrebeljanovic kao svoju zaduzbinu 1381
godine. Spada u najlepse arhitektonske spomenike moravske
skole. U sklopu manastira nalazi se I crkva svetog vaznesenja,
sagaradjena izmedju 1375 I 1377 godine.
Sam manastir opasan je jakim odbrambenim zidom sa sedam
kula. Ubrzo nakon pogibije na Kosovu, Knez Lazar proglasen
je za sveca I njegove mosti se 1392 godine prenose u
manastir. Tu su lezale sve do 1690 godine, kada su monasi
bezeci od najezde neprijateljske vojske, pobegli u Ugarsku
noseci mosti Kneza Lazara sa sobom. Tek 1989 godine
njegove mosti se ponovo vracaju u Ravanicu.
|
|
Osim po arhutekturi, Ravanica je poznata I kao mesto na kome je pocela moravska skola srpskog slikarstva,a od svih srednjovekovnih srpskih zaduzbina ona se najvise pominje u narodnoj poeziji Vuka Karadzica.
Upravu manastira Ravanica 1946godine, preuzima Igumanija Jefimija sa 25 monahinja.Tom prilikom Ravanica je posle 6 vekova, po prvi put postala zenski manastir.
I pored mnogobrojnih razaranja koje je dozivljavala i u kojima je sledila sudbinu svog naroda, Ravanica je mukotrpno cuvana kao izuzetno svedocanstvo stvaralackih napora srpskog naroda. Mnogi umetnici, slikari, klesari I zlatari, unosili su u ovaj manastir sve svoje talente I umeca, prenoseci nam na taj nacin istovremeno I duh I atmosferu svog vremena.
|
IVANKOVAC 1805
Na samo nekoliko kilometara od Cuprije, 1805
godine, odigrala se cuvena Ivankovacka bitka. To je najsvetliji ustanicki dogadjaj posle Orasca,a
pre Misara.
Boj na Ivankovcu oznacio je kraj borbe protiv
Janicara I pocetak rata naroda Srbije protiv Turskog
carstva. Silnoj turskoj vojsci koju je predvodio Hafiz Pasa,
omiljeni vojskovodja turskog sultana, suprostavili su
se brojcano daleko slabiji Karadjordjevi ustanici.
 |
Samouvereni pasa hvalio se velikom veziru, da je krenuo u kaznenu ekspediciju protiv Srba, obecavajuci kao taoce citave porodice najvidjenijih srpskih staresina. Dok se na drugoj strani, vojvoda Milenko Stojkovic uveliko pripremao. Podigao je tri sanca, u kojima je imao samo jedan gvozdeni topic, a dovoljno becara, dobrovoljaca I vojnika, predvodjenih istaknutim vojvodama jugoistocne Srbije- Petrom Dobrnjcem, Stevanom Sindjelicem, Ilijom Stosicem, Pauljem Matejicem I Milisavom Djordjevicem. Zaposeli su polozaje na desnopj obali Velike Morave nameravajuci da navuku Hafiz-pasu na prostor od Gilja do Ivankovca.
Otkrivsi ustanicku nameru
vezir je poslao Vojvodi Milenku Stojkovicu pregovarace,
ponudivsi mu knestvo u pasaluku, na sta je dobio
odgovor:
da Vojvoda Milenko Stojkovic vise voli da bude
srpski komandant, nego turski beratlija I da nece
biti prolaza dok su on I njegovi ustanici zivi.
Bitka je pocela 18.avgusta I trajala
je ceo dan. Ustanici su u velikom sancu izdrzali
sve turske napade. U junackoj odbrani, istakao
se Stevan iz prova, koji je zadobio sedam rana.
Ivankovacka bitka, uverila je ustanike da imaju
snage da se odmere I sa mocnim carstvom. Vise
se nije moglo nesmetano ici iz Carigrada u Beograd
I samopouzdanje u njoj steceno, svrstava Ivankovac
u red najvecih bitaka Srpske revolucije.
Danas na Ivankovcu postoji Spomen-park sa spomenikom
Milenka Stojkovica podignutog u znak secanja na
nase junake protiv turskog carstva. Ove godine
je spomenik restauriran zbog obelezavanja 200.godisnjice
od ovog za nas I nasu istoriju vaznog dogadjaja.
|
|
Opstina Cuprija 
